IMF Türkiye İlişkileri

IMF ve TÜRKİYE (2002)
Dr.Mahfi EĞİLMEZ(www.mahfiegilmez.nom.tr)

Bu makalede IMF’nin yapısını, çalışma biçimini, destek türlerini ayrıntılarıyla ele alırken bir yandan da Türkiye ile olan ilişkilere değineceğiz. Türkiye ile ilgili konuları sonda ele almak yerine, izleme kolaylığı sağlamak için, ilgili bölümün içine koyu renk zeminle koymayı tercih ettim.

IMF’nin Kuruluşunun Temel Nedenleri

1929 Dünya ekonomik Bunalımı kapitalist sistemin karşılaştığı en büyük bunalımdır. Milyonlarca insan işini kaybetmiş, ülkelerin milli gelirleri gerilemiş, ekonomiler küçülmüş, karşılıklı ticaret büyük ölçüde sekteye uğramıştır. Pek çok ülke altın ve döviz rezervlerini koruyabilmek için ithalat kısıtlamalarına ve paralarını devalüe etmeye yönelmişlerdir. Bazı ülkeler yabancı parayla işlem yapılmasını yasaklamaya başlamışlardır. Sonuçta uluslararası ticaret hızla daralmış, istihdam ve yaşam standartları düşmeye başlamıştır.

Dünya ekonomisinin bu büyük bunalımdan çıkışı büyük ölçüde İngiliz iktisatçı John Maynard Keynes’in formüle ettiği devlet müdahaleleri yoluyla olmuştur. Keynes 1936 yılında yayımladığı İstihdam, Faiz ve Para Genel Teorisi adlı kitabında, sonradan Keynesyen ekonomi ya da karma ekonomi adıyla anılacak olan devlet müdahalelerinin formülünü ortaya koymuştur. Deflasyonist bir gelişmeden depresyona geçen kapitalist dünya ülkeleri ekonomiye devlet müdahalesi yapmak suretiyle ekonomilerini canlandırmıştır.

Canlanmanın ilk sonuçlarının alınmaya başlandığı sıralarda II. Dünya Savaşı çıkmıştır. Savaşın çıkışı büyük ölçüde Almanya’nın ekonomik bunalımdan gördüğü zararın nedenlerine dayalıdır. Savaşın sonlarına doğru dünya kapitalizminin karşılaşacağı bu tür bunalımları daha kolay atlatabilmek için uluslararası bir işbirliğine gitmenin ve bunu kurumsallaştırmanın gerekli olduğu anlaşılmıştır. Bu çerçevede üç uluslararsı kurum tasarlanmıştır. İlki bir para fonu, ikincisi Avrupa’nın savaş sonrasında yeniden imarını gerçekleştirecek bir banka ve üçüncüsü de dünya ticaretinin bu gibi durumlarda daralmasını önleyecek bir ticari işbirliğini sağlyacak olan dünya ticaret örgütü. Her üç kurumun tasarlanmasının temel dayanağı dünya ticaretinin geliştirilmesidir. Kapitalizmin temel önermelerinden birisi uluslararası ticaretin uluslararası refahı artıracağı önermesidir.

Para fonu, geçici ödemeler dengesi sıkıntıları çeken ülkelerin bu sıkıntılar nedeniyle ithalat kısıtlamalarına gitmemelerinin sağlanması için destek vermek üzere tasarlanmıştır. Dış denge kriziyle karşılaşan ülkelerin ilk başvurdukları yol ya miktar kısıtlamaları ya da tarifeler (gümrük vergileri ve benzerleri) yoluyla ithalat kısıtlamasına gitmektir. Bu yolla dış ticaret açıklarını ve dolayısıyla cari denge sorunlarını çözmeye çalışırlar. Oysa bir ya da bir kaç ülkenin bu şekilde ithalat kısıtlamasına gitmesi diğer ülkelerde de benzeri uygulamaların zincirleme olarak yürürlüğe sokulmasına yol açarak dünya ticaret hacminin daralmasına neden olur. Bu gelişme ise uluslararası refahı düşürür. O helde bu tür ödemeler dengesi sıkıntısına giren ülkelere kurulacak bir para fonu aracılığıyla destek sağlanırsa dünya ticaretinde daralma oluşmasının ve dolayısıyla uluslararası refahın gerilemesinin önüne geçilmiş olur.

II. Dünya Savaşı, Avrupa ülkelerinde büyük yıkıntılara yol açmıştır. O nedenle tasarlanan Dünya Bankası ilk aşamada Avrupa’nın yeniden imarı için kredi vermek üzere düşünülmüştür. O nedenle de adı Uluslararası Yeniden Yapılanma ve Kalkınma Bankası (International Bank of Reconstruction and Development – IBRD) olarak konulmuştur. Avrupa’nın yeniden yapılanması sağlanamdığı takdirde kapitalizmin canlanması ve uluslararası ticaretin yeniden düzene girmesi beklenemzdi. O nedenle de ABD savaş sonrasında Avrupa ülkelerine Marshall Yardımı adı altında önemli miktarda yardımda bulunmuştur.

Tasarlanan üçüncü kurum dünya ticaret örgütüdür. Ya da o zaman İngiltere ve onun temsilcisi Keynes tarafından önerilen adıyla Uluslararası Ticaret Örgütü (International Trade Organisation – ITO).

Böylece Para Fonu ödemeler dengesi sıkıntılarını çözmek ve dolayısıyla ithalat kısıtlamalarını önlemek; Dünya Bankası Avrupa’lı ülkelerin savaştan kaynaklanan sıkıntılarını çözmek ve onların dünya ticaretinde etkin rol almasını sağlamak; Uluslararası Ticaret Örgütü de uluslararası ticarette standart kuralları geliştirerek ticaretin kurallarını belirlemek ve keyfi uygulamaları önlemek üzere kurulmak üzere planlanmıştır.

Bretton Woods’da Keynes ve White Planları

Bu düşünceleri tartışmak ve bir sonuca bağlamak üzere ABD’nin New Hampshire eyaletinin Bretton Woods kentinde 1 – 22 Temmuz 1944 tarihleri arasında Birleşmiş Milletler Para ve Finans Konferansı düzenlendi. Bu konferansta 45 ülkenin temsilcileri bir araya gelerek yukarıda değinilen konulardaki iki tasarı üzerinde tartışlmalar yaptılar. Tasarılardan ilki Keynes Planı, ikincisi de White Planı idi.

John Maynard Keynes’in hazırladığı İngiltere Planına göre yukarıda değindiğimiz üç kurum da mevcuttu. Yalnız Keynes Planı’nda Para Fonu bugünkü Dünya Bankası, Dünya Bankası da bugünkü IMF gibi düşünülmüştü. Bir çeşit kliring merkezi (clearing house) konumunda olacaktı. Keynes’e göre Dünya Bankası, bütün ülke Merkez Bankalarının üstünde bir uluslararası Merkez Bankası konumunda olacak ve bancor adlı bir rezerv yaratabilecekti.

ABD Hazine Bakanı Harry Dexter White’ın adını taşıyan White Planı’nda ise bugünkü görünüm vardı. White Planı’nda Uluslarası Ticaret Örgütü’nün kurulması öngörülmüyor, uluslarası ticaretin bir örgüt eliyle değil konferanslar yoluyla ele alınmasının daha uygun olacağı savunuluyordu. Planda ayrıca Keynes’in önerdiği bancor gibi bir uluslararası rezerv yaratılmasına da yer yoktu.

Bretton Woods Konferansı’ndaki tartışmalar sonucunda White Planı kabul edildi. Böylece IMF ve Dünya Bankası kurulmuş oldu. Uluslarası Ticaret Örgütü kurulmadı ve onun yerine GATT düzenine geçilmesi öngörüldü.

Yıllar sonra 1969’da SDR adlı bir uluslararası rezervin IMF tarafından yaratılması benimsendi. Böylece Keynes’in 25 yıl önce öne sürdüğü bancor yerine bir başka adla bir uluslararası rezerv sistemine geçilmiş oldu. Yine yıllar sonra 1995’de Dünya Ticaret Örgütü (WTO) kuruldu. Böylece de Keynes’in 50 yıl önce ortaya attığı uluslararası ticaret örgütü de kurulmuş oldu. Özetle Bretton Woods’da kabul edilen White Planı yıllar sonra Keynes Planı’yla yenilenmiş oldu.

IMF’nin Kuruluşu

IMF, Bretton Woods Konferansı’nda kabul edilen esaslar üzerine 45 ülke (Avustralya, Belçika, Bolivya, Brezilya, Kanada, Şili, Çin, Kolombiya, Kosta Rika, Küba, Çekoslovakya, Danimarka, Dominik Cumhuriyeti, Ekvator, El Salvador, Mısır, Habeşistan, Fransa, Yunanistan, Guatemala, Haiti, Honduras, İzlanda, Hindistan, İran, Irak, Liberya, Lüksemburg, Meksika, Hollanda, Yeni Zelanda, Nikaragua, Norveç, Panama, Paraguay, Peru, Filipinler, Polonya, Güney Afrika, SSCB, İngiltere, ABD, Uruguay, Venezuella, Yugoslavya) arasında 29’u sözleşmeyi imzaladıkları 27 Aralık 1945’de kurulmuş ve 1 Mart 1947’de finansal operasyonlarına başlamıştır.

Bretton Woods Konferansı’na katılmayan Türkiye, IMF’ye kurucu üye olarak katılmamıştır. Mısır, İran, Irak, Habeşistan gibi ülkelerin kurucu olarak katıldığı IMF’ye Türkiye’nin kurucu olarak katılmaması dikkat çekici bir olgudur. Türkiye’nin IMF’ye katılması iki yıl sonra 1947’de yılında olmuştur. Yani ilginç bir biçimde IMF’nin finansal operasyonlarına başladığı yıl.

IMF’nin ilk kuruluşunda 45 ülkenin 44’ü kotalarını taahhüt etmişler, Danimarka sonradan kotasının onaylanması üzerine katılmıştır. 44 ülkenin yaptığı katkılarla ortaya çıkan ilk toplam IMF kotası 8.8 milyar dolardır. İlk kotalarda en yüksek 1o pay şu ülkelere aittir (milyon dolar olarak): ABD 2,750; İngiltere 1,300; SSCB 1,200; Çin 550; Fransa 450; Hindistan 400; Kanada 300; Hollanda 275; Belçika 225; Avustralya 200.

Bu dağılım zaman içinde kota artırımları yapıldıkça değişecektir. IMF kotalarındaki değişim aynı zamanda ülkelerin ekonomik güçlerinin dünya ekonomisi içindeki değişiminin de bir göstergesidir.

Keynes, IMF’nin merkezinin New York’da olmasını önermişti. Bundan amacı IMF’nin Washington’da kurulması halinde ABD yönetiminin ve Hazine’sinin etkisi altında kalacağı endişesiydi. Bu öneriye ve uyarıya karşın Amerikalılar IMF’nin Washington’da kurulmasında ısrarlı oldular ve IMF, Washington’da kuruldu.

Yıllar sonra, Sovyetler Birliği dağılıp da ABD tek süper güç olarak kalınca IMF üzerindeki baskısını giderek artırdı ve IMF, ABD Hazinesi’nin dediklerini yapan bir kurum haline geldi. 1990’ların ikinci yarısından itibaren ABD Hazinesi’nin IMF yönetimi üzerindeki baskısı en üst düzeye çıktı. Amerikan Kongresi’nin, her kota artırımındaki baskısıyla Amerikan Hazinesi IMF’de ipleri iyiden iyiye eline aldı ve IMF giderek Amerikan Yönetiminin bir departmanı haline geldi. Yani Keynes’in yıllar önce yaptığı uyarıların tamamı doğru çıktı.

IMF’nin Amerikan yönetiminin bir departmanı haline gelişinin en açık örneğini Türkiye’den verebiliriz. Türkiye, 2000 yılına başlarken IMF ile 18. Stand by[1] düzenlemesine girmişti. Bu düzenlemenin öngördüğü programı uygularken Kasım 2000’de bir krize girdi. Hemen arkasından IMF’den alınan Ek Rezerv Kolaylığı Desteği (SRF) ile yoluna devam etti. Bu kez 2001 Şubat ayında bir krizle karşılaştı ve IMF Türkiye’ye dalgalı kura geçmesi kaydıyla yeniden destek verdi. 2001 yılının Eylül ayına gelindiğinde IMF, Türkiye’yi ağır bir dille eleştiriyor ve gereken reformları yapmadığı için stand by düzenlemesinin son iki taksidini

IMF’nin Kuruluş Amaçları ve Gelişmeler

IMF’nin kuruluş amacı Anasözleşmede şöyle belirlenmektedir: “Uluslararası parasal işbirliğinin geliştirilmesini sağlamak; uluslararası ticaretin dengeli bir şeklide gelişmesine yardımcı olmak; çok taraflı ödemeler sisteminin kurulmasına destek olmak; ödemeler dengesi sıkıntısı çeken üye ülkelere gerekli geri dönüş önlemlerini almak kaydıyla yeteri kadar maddi destekte bulunmak; üye ülkelerin ödemeler dengesi sorunlarının derecesini ve süresini düşürmek.”

Anasözleşmedeki düzenlemeye bakılınca tanımlanan amaçların Bretton Woods Konferansı’nın amaçlarının bir yansıması olduğu açıkça ortaya çıkmaktadır. Altın para standardının dünyaya egemen olduğu dönemlerde ve sonrasında altına dönüştürülebilir dolar sisteminin yürürlükte kaldığı 1970’lere kadarki dönemde IMF’nin amacı pek bir değişim göstermeden kalmıştır. Yani üye ülkelerin karşılaştığı ödemeler dengesi sorunlarının çözümü için üye ülkelere kotaları oranında katkı sağlamak. 1970’lerin başında doların altınla ilişkisi kesildikten sonra IMF’nin amaçlarında yavaş yavaş bir değişim süreci içine girildi.

IMF Anasözleşmesi zaman içinde bazı değişikliklere uğradı. Bunlar: 1969; 1978 ve 1992’de yapılan değişikliklerdir.

Üyelik

Her ülke IMF’ye üye olabilir. Bunun için IMF Anasözleşmesini kendi parlamentosunda onaylayarak uluslararası anlaşma haline getirmesi ve kendisine düşen kotayı IMF’ye ödemesi (ya da ödenecek bölümünü ödeyip kalanını taahhüt etmesi gereklidir.)

İlk kuruluşunda 45 üyesi bulunan IMF’nin zaman içinde üye sayısı artmaya başladı. Özellikle Sovyetler Birliği’nin dağılışından sonra üye sayısında büyük artış oldu. 2002 itibariye üye sayısı 183 ülkedir. Üye ülkeler, kpotaları ve oygüçleri makalenin sonuna ekli tabloda gösterilmektedir.

Ülkeler IMF’ye iki türden birinde üye olurlar. Eğer sermaye hareketlerinde bir kısıtlama söz konusuysa IMF Anasözleşmesinin 4. Maddesi statüsünde üye konumundadırlar. Eğer sermaye hareketlerini serbest bırakmışlarsa o zaman IMF Anasözleşmesinin 8. Maddesi statüsünde üye konumundadırlar. IMF’nin temel hedeflerinden birisi üyelerinin 8. Madde statüsünde buluşmalarını yani sermaye hareketlerinin serbest olduğu bir konumda olmalarını sağlamaktır..

11 Kasım 1947’de IMF’ye Anasözleşmenin 4. Maddesi çerçevesinde, yani kambiyo kısıtlamaları uygulayan ülke konumunda üye olan Türkiye, bugün IMF anasözleşmesinin 8. maddesi statüsünde, yani sermaye hareketlerini serbest bırakmış ülke statüsünde üye durumunda bulunuyor. Türkiye, bu statüye Türk parası kıymetini koruma hakkında 32 sayılı kararı yürürlüğe soktuktan sonra geçti. Türkiye’nin statü değişikliği 3 Nisan 1990’da IMF tarafından dünyaya duyuruldu.

Türkiye’nin IMF’deki durumu Şubat 2002 itibariyle şöyledir:

Üyelik Statüsü: 11 March 1947; V.Madde
Genel Kaynaklar Hesabı: Milyon SDR

Kota %

Kota 964.00 100.00
Rezerv Pozisyonu 112.78 11.70
Borcu Milyon SDR Kota %
Stand-by düzenlemesinden 10,871.36 1,127.73
Kredi dilimlerinden 361.50 37.50
Son 3 Finansal Düzenleme:
Onaylanma Sona Erme Onaylanan Miktar Kullanılan Miktar
Düzenleme Tarihi Tarihi (Milyon SDR) (Milyon SDR)
Stand-by
(SRF Payı)
22 Aralık,1999

21Aralık, 2000

21 Aralık, 2002
20 Aralık, 2001
15,038.40
5,784.00
11,738.96
5,784.00
Stand-by 08 Haziran, 1994 07 Mart, 1996 610.50 460.50
Stand-by 04 Nisan, 1984 03 Nisan, 1985 225.00 168.75
IMF’ye Geri Ödeme Projeksiyonu
2002 2003 2004 2005 2006
Anapara 4,048.80 2,091.50 3,158.20 1,934.30
Faiz 463.10 250.00 136.80 32.80 2.10
Toplam 4,511.90 2,341.50 3,295.00 1,967.10 2.10

Kotalar

Kota, IMF açısından bir çeşit sermayedir. Yani eğer IMF bir anonim şirket olsaydı sermayesi olacak ve bu sermaye hissedarlara hisseleri oranında bölünmüş olacaktı. Dolayısıyla her ülkenin IMF’deki kotası o ülkenin IMF’deki ortaklık payını temsil eder.

2002 yılı itibariyle IMF’nin kotaları toplamı 212.4 milyar SDR, yani yaklaşık olarak 290 milyar dolardır. Yüzde 45 oranında kota artışına olanak sağlayan 11. genel kota artışı öncesinde (22 Ocak 1999’a kadar) genel kota toplamı 146 milyar SDR yani yaklaşık 200 milyar dolardı.

Bir ülkenin IMF’de ne kadar kotası olacağı o ülkenin geçmiş beş yıldaki ekonomik performansını ölçen bir formülle hesaplanır. Bu formülde üye ülkenin geçmiş beş yıldaki ekonomik büyüme performansı, dış ticaret hacmindeki gelişmeler gibi göstergeler hesaba katılır.

Kotalar bir ülkenin IMF’deki oygücünü belirlemekten öteye o ülkenin ihtiyaç halinde IMF desteklerinden yararlanma limitlerini de belirler.

Türkiye’nin IMF’deki kotası 964 milyon SDR’dır. Türkiye’nin IMF’deki kotasını bazı ülkelerin kotasıyla karşılaştırabilmek için aşağıda bazı ülkelerin kotalarına yer veriyoruz.

Ülke Kotası (Milyon SDR) Oygücü (%)
ABD 37,149 17,1
Rusya 5,945 2,76
Suudi Arabistan 6,985 3,24
İspanya 3,049 1,42
Portekiz 867 0,41
Yunanistan 823 0,39
Bulgaristan 640 0,31
İran 1,497 0,70
Türkiye 964 0,46
IMF Toplamı 212,415 100.0

Kota – Oygücü İlişkisi

IMF üyesi her ülkenin IMF’deki kotasının her 100,000 SDR’lık bölümü o ülkeye bir adet oy sağlar. Buna kolaylık sağlamak için “değişken oy sayısı” adını verelim. X ülkesinin IMF’de 1 milyar SDR tutarında kotası varsa bu ülkenin değişken oy sayısı (1,000,000,000 / 100,000 = ) 1 milyon adet olarak hesaplanır. Buna ek olarak IMF üyesi her ülkenin 250 adet sabit oyu vardır (IMF dilinde buna basic votes adı veriliyor.) O halde X ülkesinin oy sayısını şöylece hesaplayabiliriz:

Değişken oy sayısı: 10,000

Sabit oy sayısı: 250

Toplam oy sayısı 10,250

Şimdi de IMF’deki toplam oy sayısını hesaplayalım. IMF’de 183 üye bulunduğuna göre üye ülkelerin toplam sabit oy sayısı (183 x 250 =) 45,750 adet olarak bulunabilir. IMF’de kotalar toplamı 212 milyar dolar olduğuna göre de toplam değişken oy sayısı (212,000,000,000 /100,000 =) 2,120,000 olarak bulunabilir. Buna göre IMF’deki toplam oy sayısı şöyle bulunabilir:

Toplam değişken oy sayısı: 2,120,000

Toplam sabit oy sayısı: 45,750

Toplam oy sayısı: 2,165,750

X ülkesinin IMF’deki oy gücünü hesaplayabilmek için X ülkesinin toplam oy sayısını IMF toplam oy sayısına bölmek ve 100 ile çarpmak gerekir:

(X ülkesinin toplam oy sayısı / IMF’deki toplam oy sayısı) x 100 = X ülkesinin IMF’deki oygücü (%)

(10,250 / 2,165,750) x 100 = % 0.47

Yani X Ülkesinin IMF’deki oygücü binde 47’dir.

Türkiye’nin IMF’deki kotası 964 milyon SDR’dır. Buna göre değişken kotası şöyle hesaplanabilir:

Türkiye’nin değişken oy sayısı = Türkiye’nin kotası / 100,000 SDR

Türkiye’nin değişken oy sayısı = 964,000,000 / 100,000 = 9,640

Buna Türkiye’nin 250 adetlik sabit oy sayısını da eklersek Türkiye’nin IMF’deki toplam oy sayısını (9,640 + 250 =) 9,890 olarak bulmuş oluruz. Bunu IMF’deki toplam oy sayısına böler ve 100 ile çarparsak Türkiye’nin IMF’deki oygücünü bulmuş oluruz:

Türkiye’nin oygücü = (9,890 / 2,165,750 =) % 0.46

Yani Türkiye’nin IMF’deki oygücü binde 46’dır.

IMF’nin Organizasyon Şekli

Anonim şirketlerdeki paysahipleri genel kurulunun görevini yapan bir Guvernörler Kurulu, yine anonim şirketlerdeki yönetim kurulunun görevlerini yapan bir İcra Direktörleri Kurulu. Ayrıca uluslararası parasal ve ekonomik konuların tartışılıp görüşüldüğü bir Parasal ve Finansal İşler Kurulu. İcra Direktörleri Kurulu kararlarını uygulamaktan sorumlu bir Başkan (managing director) ve IMF personeli.

Guvernörler Kurulu: Her üye ülkenin ekonomi ve/veya maliye bakanı ya da üst düzey bir bürokratı (çoğunlukla Merkez Bankası başkanı) bu kurulda guvernör olarak görev yapar ve ülkesi adına oy kullanır. IMF’nin 183 üyesi bulunduğuna göre 183 adet Guvernörü vardır. Guvernörlerin oy hakkı ülkelerinin oygücüyle sınırlıdır. Ülkelerin oygüçleri Ek 1’deki listede görülmektedir.

İcra Direktörü Sayısı: 5 adedi atanmış (ABD, Almanya, Japonya, Fransa, İngiltere) ve 19’u da seçilmiş olmak üzere toplam 24 kişi. Atanmış üyeler yalnızca kendi ülkelerini temsil ederler. Seçilmiş üyeler ise bir grubu (constituency) temsil ederler. Yalnızca kendi ülkesini temsil eden üç seçilmiş üye vardır: Suudi Arabistan, Rusya ve Çin.

24 kişilik İcra Direktörleri Kurulu’ndaki 5 adet atanmış ve 3 adet yalnızca bir ülkeden seçilmiş 8 icra direktörü bir kenara bırakılırsa kalan 16 icra direktörünün temsil ettiği ülkeler 16 grupta toplanmış demektir.

Türkiye, Belçika, Avusturya, Çek Cumhuriyeti, Macaristan, Belarus, Slovenya, Slovak Cumhuriyeti, Lüksemburg ve Kazakistan ile aynı grupta yer almaktadır. Grubun en yüksek oygücüne sahip olan Belçika İcra Direktörlüğünü yapmakta Türkiye, bu grubun İcra Direktörlüğü ofisinde bir İcra Direktörü Danışmanı ve bir de Teknik Asistan bulundurmaktadır.

Hesap Birimi – SDR

SDR (special drawing rights – özel çekme hakkı) hem IMF’nin hesap birimi hem de bir çeşit ek rezervdir. Rezrv olarak niteliğini tanımlamak için buna kağıt altın adı verilmektedir.

ABD Doları, Euro, İngiliz Pound’u ve Japon Yeni’nin belirli ağırlıklarla biraraya getirildiği bir sepet olan SDR’ın hesap birimi olarak 2002 başı itibariyle değeri 1 SDR = 1.26 Dolardır.

Üye Ülkelerde Gözetim ve Konsültasyon

IMF, her üye ülkede ekonomik durum izlemesi ve konsültasyonları yapar. Bunlar: Anasözleşmesinin 4. maddesi gereğince yılda bir kez yapılan konsültasyon; Dünya Ekonomik Görünümü raporu (World Economic Outlook) için yılda iki kez yapılan WEO çalışması; fon kaynaklarını kullanmaksızın IMF yakın gözetiminde olmayı kabul eden üye ülkeler için yılda bir kaç kez yapılan uyarıcı düzenlemeler, genişletilmiş gözetim ve program gözetimi. Bunların tümü genel olarak IMF’nin gözetimi (surveillance) adını alır.

IMF’nin üye ülkelerde yılda bir kez gözetim yapmasının temel nedeni ortaya çıkabilecek riskleri önceden saptamak ve ona göre önlemler alınıp alınmadığını yakından incelemektir. Eğer bu tür risk belirtileri saptanmışsa o zaman üye ülke ile birlikte bunların nasıl aşılacağı üzerinde ortaka çaılşmalar yapılır.

IMF yılda iki kez Dünya Ekonomik Görünümü Raporu yayınlar. Bunların ilki ara toplantı dönemi olan Nisan ayında; ikincisi de IMF Yıllık Genel Kurul Toplantısının hemen öncesinde yayınlanır. Bu rapora üye üllere ve dünya ekonomisine ilişkin ayrıntılı istatistikler ve değerlendirmeler yer alır. IMF, bu istatistiklerin büyük bölümünü üye ülkelerin kendisine düzenli olarak gönderdiği istatistiklerden derler. Bunun yanı sıra üye ülkelere doğrudan giderek verilerin derlenmesi ve sağlığının denetimini yaptığı da olur. Bazı ülkelerin bu verileri zamanında ve sağlıklı olarak derlemesi söz konusu olamadığı için oralarda derlemeyi bazen doğrudan IMF uzmanları yaparlar. Ülkelerin yolladığı verilerle yetinilmesi durumunda bile IMF uzmanları bir kaç yılda bir o ülkelere giderek verilerin sağlığını denetlerler.

Konsültasyonlar, IMF’den stand by ya da başka bir düzenleme altında destek gören ülkelerde yapılır. Yılda iki kez ya da gereğine göre daha çok sayıda olmak üzere IMF uzmanları ilgili ülkeye giderek bütün verileri ve ekonominin gidişini denetlerler. Destek 3 ayda bir taksitler halinde ödendiği için genelllikle yılda 4 kez ziyaret yapılır. Konsültasyonlarda IMF uzmanları üye ülkenin destek alırken girdiği stand by ya da diğer düzenlemede ve onun ekini oluşturan niyet mektubunda yer alan performans kriterlerine uyup uymadığını, programın hedeflendiği biçimde gelişip gelişmediğini denetlerler. Eğer sonuçlar beklendiği gibi çıkmış ve performans kriterlerine uyulmuşsa bir sonraki taksitin serbest bırakılmasını IMF İcra Direktörleri Kurulu’na bir raporla önerirler. Bu rapor iki bölümdür. Metin bölümünde (4. Madde Konsültasyon Raporu – Article 4 Consultation Report – adını taşır) ülkenin uyguladığı program, hedefler, hedeflere ve dolayısıyla performans kriterlerine uygunluk, sapmalar ve öneriler yer alır. Raporun istatistiklerden oluşan bölümünde (Yakın Geçmişe İlişkin Gelişmeler – Recent Economic Developments- adını taşır) istatistik veriler ve geleceğe ilişkin tahminler yer alır.

IMF’nin Finansal Politikaları ve İmkanları

IMF’nin üye ülkelere yönelik olarak izlediği finansal politikalar 4 grupta toplanır: (1) Rezerv dilimi politikaları; (2) Kredi dilimi politikaları; (3) Acil durum destek politikaları; (4) Borç ve borç servisi düşürme politikaları.

1. Ödemeler dengesi sorunlarıyla karşılaşan üye ülkeler, IMF’deki kotalarının konvertibl paralarla ödenmiş kısmını derhal ve hiç bir koşula bağlı olmaksızın kullanabilirler. Buna rezerv dilimi politikaları çerçevesinde kullanım adı verilmektedir.

2. IMF’nin üye ülkelerin karşılaştığı daha uzun süreli sıkıntıları gidermekte kullandığı kredi dilimi politikalarındaki imkanları şunlardır:

(a) Stand by düzenlemesi (SBA): Üye ülkedeki kısa süreli ödemeler dengesi sorunlarının çözümü için öngörülen bir destektir. 1 – 2 yıl arasında ve genellikle 3 ayda bir taksitler halinde verilerek kullandırılır. Her bir taksit serbest bırakılmadan önce düzenlemede öngörülen performans kriterlerinin yerine getirilip getirilmediği incelenir. Geri ödemeler en çok 5 yıl içinde yapılır. SBA’nın maksimum limiti üye ülke kotasının yüzde 100′üdür. Bununla birlikte olağanüstü hallerde bu limit aşılabilmektedir. Bu desteğin faizi IMF’nin sürekli revize edilen basit faiz oranı ve kullanım miktarının kmotanın belli bir yüzdesini aşması halinde bunun üzerine uygulanan ek faizdir. Ek faiz, kotanın yüzde 200′ünü aşan kısım için 200 bp[2] ve kotanın yüzde 300′ünü aşan kısım için 300 bp’dir.

(b) Genişletilmiş fon kolaylığı (EFF): Makroekonomik ya da yapısal sorunlardan kaynaklanan ve daha uzun süreli ödemeler dengesi sorunlarının çözümü için hazırlanan orta vadeli programları desteklemek için biçimlendirilmiş üç yıllık bir imkandır. Stand- by düzenlemesinde olduğu gibi bunda da performans kriterlerine bağlı taksitlendirme söz konusudur. Geri ödemeler 4 ½ – 7 yıl içinde yapılır. Bu kolaylığın geri ödemesinin 10 yıla kadar uzatılması söz konusu olabilir. EFF’in maksimum miktarı üye ülke kotasının yüzde 300′üdür. Bununla birlikte SBA’da olduğu gibi EFF’de de olağanüstü koşullar için istisnai oranlar uygulanabilmektedir. Bu desteğe uygulanan faiz SBA ile aynıdır.

(c) Ek rezerv imkanı (SRF): Piyasalarda ortaya çıkan ani bir güven kaybının yarattığı geniş kapsamlı ve kısa dönemli dış finansman sorunlarının neden olabileceği ödemeler dengesi sorunlarını önlkemekta kullanılan bir imkandır. Bu imkan Asya krizinden sonra yaratılmıştır. Maksimum geri ödeme süresi 2.5 yıldır. Bu destek türü yüzde 3 – 5 arasında bir ek faiz yükü taşır. SRF’in faizi, IMF’nin basit faiz oranı üzerine ilk yıl için 300 bp, yıl sonunda geri ödenmemişse 12. aydan başlanarak her altı ay için eklenen 50 bp’den oluşur. Bu biçimde eklemeler sonucunda uygulanacak ek faiz tutarı 500 bp’yi geçemez.

(d) Kredi hattı (CCL): SRF, krize maruz kalmış üye ülkeler için kullanılabilecek bir imkandır. CCL ise krize henüz maruz kalmadığı halde piyasalardaki güven bunalımı nedeniyle her an krize maruz kalabilecek üye ülkeler için geliştirilmiştir. CCL’in maksimum tutarı üye ülke kotasının yüzde 300 – 500′ü arasındadır. SRF gibi ek bir faiz yükü taşımakla birlikte bu yük 150 bp’den başlayarak SRF’deki gibi artışlarla en çok 350 bp’ye ulaşır.

(e) Telafi Edici Finansman Kolaylığı (CFF): Dünya piyasalarında ortaya çıkan fiyat değişimleri nedeniyle ihracat gelirlerinde ani düşüşler yaşayan ya da ithal maliyetleri aniden yükselen ülkelere destek olmak için uygulanan bir kolaylıktır. CFF’in maksimum limiti, bir ihraç ürünü söz konusuysa yüzde 45, birden fazla ihraç ürünü söz konusuysa yüzde 55′tir. Bu kolaylık için IMF basit faizi uygulanır, ek faiz söz konusu değildir.

3. IMF’nin, üye ülkelerinn karşılaştığı acil durumlarda acil durum destek politikaları çerçevesinde kullandırdığı imkan Acil Yardım (Emergency Assistance) dır. Doğal afetlere maruz kalmış ülkelere yapılan bir destektir. Üye ülke kotasının yüzde 25′iyle sınırlı olmakla birlikte istisnai olarak bu tutar kotanın yüzde 50′sine çıkarılabilir. Bu kolaylığa IMF basit faiz oranı uygulanır, ek faiz uygulanmaz. 5 yıl içinde geri ödenmesi gerekir.

4. IMF’nin fakir ve yüksek borçlu üye ülkelere borç ve borç servisi düşürme politikaları çerçevesinde kullandırdığı imkan Fakirliği Azaltma ve Büyüme Kolaylığı (PRGF) dır. Düşük gelirli üye ülkeler için uygulanan PRGF imtiyazlı bir destektir. 5.5 – 10 yılda geri ödenmesi gereken bu kolaylığa binde 5 faiz uygulanır.

2002’de yapılan yeni düzenleme ve 1958’de yapılan düzenleme dışarıda tutulursa Türkiye’nin bugüne kadar IMF ile girdiği düzenlemeler aşağıda yer almaktadır: (Miktar ve kullanım sütunları milyon SDR olarak okunmalıdır)

No Tarih İptal Vade (Ay) Miktar Kotanın % Kullanım
1 1961 12 37.5 43.6 16.0
2 1962 9 31.0 36.0 15.0
3 1963 11 21.5 25.0 21.5
4 1964 11 21.5 25.0 19.0
5 1965 12 21.5 25.0 0.0
6 1966 12 21.5 25.0 21.5
7 1967 11 27.0 25.0 27.0
8 1968 9 27.0 25.0 27.0
9 1969 12 27.0 25.0 10.0
10 1970 12 90.0 83.3 90.0
11 1978 1979 24 300.0 150.0 90.0
12 1979 1980 12 250.0 125.0 230.0
13 1980 36 1,250.0 625.0 1,250.0
14 1983 12 225.0 75.0 56.3
15 1984 1984 12 225.0 52.4 168.8
16 1994 1996 14 610.5 95.1 460.5
17 2000 36 2,892.0 300.0 Yenilendi

“Miktar” ve “Kullanım” sütunlarını karşılaştırırsak hangi stand by düzenlemelerinin başarılı olduğunu görebiliriz. Eğer iki tutar aynıysa o zaman stand by düzenlemesi amacına ulaşmış demektir. Bu durumda 6 tane stand by olduğu görülüyor. 4 adet iptal edilmiş stand by düzenlemesi olduğunu “İptal” sütunundan görüyoruz. Bunlar başarısız olanlar. 17. Stand by düzenlemesi henüz devam ediyor. O halde: Türkiye, 1960’dan bu yana IMF ile girdiği 17 stand by düzenlemesinden 6 adedini başarıyla tamamlamış, 4 adet düzenleme, koşullara uyulmadığı için iptal edilmiştir. Biri devam etmektedir. Biri de hiç uygulanmamıştır. Geri kalan 6 adedinin “kullanım” tutarları ile “miktar” sütunu arasındaki uyumsuzluklar var. Bunların bir bölümü başarısızlıktan dolayı değil fakat daha fazla kullanıma gereksinim kalmadığı için o aşamada bırakılmış bulunuyor.

IMF İmkanlarının Maliyeti

IMF, üye ülkelere sağladığı destekler için basit faiz uygular. Bu faiz, IMF kaynaklarının maliyet yapısına göre sürekli değişime uğramaktadır. 2002 yılı başında bu oran yüzde 2.78 idi. Buna ek olarak bazı imkanlara duruma göre 150 bp ile 500 bp arasında değişen bir ek faiz uygulanmaktadır. Ayrıca kullanılan imkanın tamamı üzerinden binde 5 servis bedeli ve taahhüt edilen tutar üzerinden alınan taahhüt bedeli vardır. Taahhüt bedeli üye ülke kotasının yüzde 100′üne kadarki tutarlar için 25 bp bunun üzerindeki taahhütlerda kotanın yüzde 100′ünü aşan bölüm için 10 bp dir.

IMF İmkanlarının İşleyiş Biçimi

IMF imkanları genel olarak bir borçlanma değildir. Ödemeler dengesi sıkıntısına giren bir üye ülke kendi parasını verip karşılığında parası güçlü bir başka üye ülkenin parasını almakta ve zamanı gelince bu tutar tekrar değiş tokuşa tabi tutulmaktadır. O nedenle IMF’den imkan kullanan bir ülkenin bir başka ülkenin parasını kullanımına “purchase” geri ödemesine de “repurchase” adı verilmektedir. Bununla birlikte son yıllarda doğrudan borç biçiminde destekler de sağlanabilmektedir.

IMF İmkanlarının Kullanım Limitleri

Rezerv dilimleri politikası çerçevesinde yapılacak kullanım miktarı üye ülkenin rezerv pozisyonuyla ilgilidir.

Kredi dilimi politikası çerçevesinde yapılacak: (a) Stand by düzenlemelerinde kullanım limiti üye ülke kotasının yüzde 100’üdür. (b) Genişletilmiş fon kolaylığı düzenlemesinde maksimum kullanım limiti üye ülke kotasının yüzde 300’üdür. (c) Telafi edici finansman kolaylığında, maruz kalınan sıkıntının çeşidine göre, kullanım limiti üye ülke kotasının maksimum yüzde 45’i ya da 55’idir. (c) Kredi hattı düzenlemesinde maksimum kullanım miktarı, duruma göre değişmek üzere, üye ülke kotasının yüzde 300’ü ile 500’ü arasında değişmektedir. (d) Ek rezerv kolaylığı için bir üst limit bulunmamaktadır. Bu kolaylığın miktarını belirlemeye İcra Direktörleri Kurulu yetkilidir.

Acil durum destek politikaları çerçevesinde sağlanacak imkanlar için maksimum limit üye ülke kotasının yüzde 25’i olmakla birlikte İcra Direktörleri Kurulu bu oranı yüzde 50’ye kadar çıkarmakta yetkilidir.

Fakirliği azaltma ve büyüme kolaylığında bir maksimum limit konulmamıştır.

1994 yılındaki Meksika krizi ve özellikle de 1997 – 98 Asya ve Rusya krizleriyle birlikte IMF, stand by ve süresi uzatılmış fon kolaylığı düzenlemelerinde öngörülen maksimum limitleri aşmaya başlamıştır. Bu limitleri birer gösterge olarak almak daha uygun olacaktır. Krizin büyüklüğü ve bulaşıcılığna göre İcra Direktörleri Kurulu bu limitleri aşabilmektedir.

Bu istisnalara bir örnek olarak vermek gerekirse Türkiye’nin 964 milyon SDR (1.2 milyar dolar) tutarındaki kotasına göre süresi uzatılmış fon kolaylığı çerçevesindeki maksimum limiti 3.6 milyar dolar olduğu halde bu miktar 15 milyar doların üzerine çıkmış ve Türkiye’nin IMF’den kullanımı kotasının yüzde 1,200’ünü aşmıştır.

IMF İmkanlarının Kullanım Koşulları

Rezerv dilimi politikası çerçevesinde sağlanan imkanlar dışında IMF imkanlarının kullanımı öncelikle ilgili üye ülke hükümetinin IMF’ye vereceği niyet mektubu ve bunun üzerine yapılacak düzenlemeye bağlıdır. Eğer programın başlangıcında bir takım ön koşullar ve kriterler söz konusuysa ilk taksidin verilmesi için bunların yerine getirilip getirilmediğine bakılır. İmkanların kullanımında ilk taksitten sonraki taksitler için de programda belli dönemler itibariyle öngörülen performans kriterlerinin yerine getirilip getirilmediği gözetilir. IMF misyonlarının yapacağı gözetimler, bu koşulların yerine getirilip getirilmediğinin saptanması biçiminde yapılır. Eğer koşullar yerine getirilmişse misyon yazacağı raporda bu durumu belirtir ve İcra Direktörleri Kurulu söz konusu taksitin de serbest bırakılmasını kararlaştırır. Koşullar yerine getirilmemişse o zaman misyonun raporunda bu durum yer alır ve IMF Başkanı koşullar yerine getirilinceye kadar o ülke hakkındaki İcra Direktörleri toplantısını askıya alır. Koşulların yerine getirilmesi mümkün görülmüyorsa IMF Başkanı, İcra Direktörleri Kurulu’ndan kalan taksitlerin askıya alınmasını isteyebilir.

2002 yılı itibariyle IMF’de üye ülkeler, kotalar, oy sayısı ve oy güçleri aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.

Ü Y E

K O T A

O Y

Milyon SDR Toplamdaki Payı (%) Sayısı Toplamdaki Payı (%)
Afganistan 120.4 0.06 1,454 0.07
Arnavutluk 48.7 0.02 737 0.03
Cezayir 1,254.7 0.59 12,797 0.59
Angola 286.3 0.13 3,113 0.14
Antigua and Barbuda 13.5 0.01 385 0.02
Arjantin 2,117.1 1.00 21,421 0.99
Ermenistan 92.0 0.04 1,170 0.05
Avustralya 3,236.4 1.52 32,614 1.51
Avusturya 1,872.3 0.88 18,973 0.88
Azerbaycan 160.9 0.08 1,859 0.09
Bahamas 130.3 0.06 1,553 0.07
Bahreyn 135.0 0.06 1,600 0.07
Bangladeş 533.3 0.25 5,583 0.26
Barbados 67.5 0.03 925 0.04
Belarus 386.4 0.18 4,114 0.19
Belçika 4,605.2 2.17 46,302 2.14
Belize 18.8 0.01 438 0.02
Benin 61.9 0.03 869 0.04
Bhutan 6.3 0.003 313 0.01
Bosna Hersek 169.1 0.08 1,941 0.09
Bolivya 171.5 0.08 1,965 0.09
Botswana 63.0 0.03 880 0.04
Brezilya 3,036.1 1.43 30,611 1.41
Brunei 150.0 0.07 1,750 0.08
Bulgaristan 640.2 0.30 6,652 0.31
Burkina Faso 60.2 0.03 852 0.04
Burundi 77.0 0.04 1,020 0.05
Kamboçya 87.5 0.04 1,125 0.05
Kamerun 185.7 0.09 2,107 0.10
Kanada 6,369.2 3.00 63,942 2.95
Merkezi Afrika Cum. 9.6 0.005 346 0.02
Cape Verde 9.6 0.005 346 0.02
Çad 56.0 0.03 810 0.04
Şili 856.1 0.40 8,811 0.41
Çin 6,369.2 3.00 63,942 2.95
Kolombiya 774.0 0.36 7,990 0.37
Comoros 8.9 0.004 339 0.02
Kongo Dem. Cum. 291.0 0.14 0.00 0.00
Kongo Cumhuriyeti 84.6 0.04 1,096 0.05
Kosta Rica 164.1 0.08 1,891 0.09
Fildişi Sahilleri 325.2 0.15 3,502 0.16
Hırvatistan 365.1 0.17 3,901 0.18
Güney Kıbrıs 139.6 0.07 1,646 0.08
Çek Cumhuri. 819.3 0.39 8,443 0.39
Danimarka 1,642.8 0.77 16,678 0.77
Cibuti 15.9 0.01 409 0.02
Dominik 8.2 0.004 332 0.02
Dominik Cumhuriyeti 218.9 0.10 2,439 0.11
Ekvator 302.3 0.14 3,273 0.15
Mısır 943.7 0.44 9,687 0.45
El Salvador 171.3 0.08 1,963 0.09
Ekvator Ginesi 32.6 0.02 576 0.03
Eritre 15.9 0.01 409 0.02
Estonya 65.2 0.03 902 0.04
Habeşistan 133.7 0.06 1,587 0.07
Fiji 70.3 0.03 953 0.04
Finlandiya 1,263.8 0.59 12,888 0.59
Fransa 10,738.5 5.06 107,635 4.97
Gabon 154.3 0.07 1,793 0.08
Gambiya 31.1 0.01 561 0.03
Georgia 150.3 0.07 1,753 0.08
Almanya 13,008.2 6.12 130,332 6.02
Gana 369.0 0.17 3,940 0.18
Yunanistan 823.0 0.39 8,480 0.39
Grenada 11.7 0.01 367 0.02
Guatemala 210.2 0.10 2,352 0.11
Gine 107.1 0.05 1,321 0.06
Gine-Bissau 14.2 0.01 392 0.02
Guyan 90.9 0.04 1,159 0.05
Haiti 60.7 0.03 857 0.04
Honduras 129.5 0.06 1,545 0.07
Macaristan 1,038.4 0.49 10,634 0.49
İzlanda 117.6 0.06 1,426 0.07
Hindistan 4,158.2 1.96 41,832 1.93
Endonezya 2,079.3 0.98 21,043 0.97
Iran, 1,497.2 0.70 15,222 0.70
Irak 504.0 0.24 5,290 0.24
Irlanda 838.4 0.39 8,634 0.40
Israil 928.2 0.44 9,532 0.44
Italya 7,055.5 3.32 70,805 3.27
Jamaika 273.5 0.13 2,985 0.14
Japonya 13,312.8 6.27 133,378 6.16
Ürdün 170.5 0.08 1,955 0.09
Kazakistan 365.7 0.17 3,907 0.18
Kenya 271.4 0.13 2,964 0.14
Kiribati 5.6 0.003 306 0.01
Kore 1,633.6 0.77 16,586 0.77
Kuveyt 1,381.1 0.65 14,061 0.65
Kırgızistan 88.8 0.04 1,138 0.05
Lao 52.9 0.02 779 0.04
Latviya 126.8 0.06 1,518 0.07
Lübnan 203.0 0.10 2,280 0.11
Lesoto 34.9 0.02 599 0.03
Liberya 71.3 0.03 963 0.04
Libya 1,123.7 0.53 11,487 0.53
Litvanya 144.2 0.07 1,692 0.08
Lüksemburg 279.1 0.13 3,041 0.14
Makedonya 68.9 0.03 939 0.04
Madagaskar 122.2 0.06 1,472 0.07
Malavi 69.4 0.03 944 0.04
Malezya 1,486.6 0.70 15,116 0.70
Maldivler 8.2 0.004 332 0.02
Mali 93.3 0.04 1,183 0.05
Malta 102.0 0.05 1,270 0.06
Marşal Adaları 2.5 0.001 275 0.01
Moritanya 64.4 0.03 894 0.04
Mauritius 101.6 0.05 1,266 0.06
Meksika 2,585.8 1.22 26,108 1.20
Mikronezya 5.1 0.002 301 0.01
Moldova 123.2 0.06 1,482 0.07
Mogolistan 51.1 0.02 761 0.04
Fas 588.2 0.28 6,132 0.28
Mozambik 113.6 0.05 1,386 0.06
Myanmar 258.4 0.12 2,834 0.13
Namibya 136.5 0.06 1,615 0.07
Nepal 71.3 0.03 963 0.04
Hollanda 5,162.4 2.43 51,874 2.39
Yeni Zelanda 894.6 0.42 9,196 0.42
Nikaragua 130.0 0.06 1,550 0.07
Nijer 65.8 0.03 908 0.04
Nijerya 1,753.2 0.83 17,782 0.82
Norveç 1,671.7 0.79 16,967 0.78
Umman 194.0 0.09 2,190 0.10
Pakistan 1,033.7 0.49 10,587 0.49
Palau 3.1 0.001 281 0.01
Panama 206.6 0.10 2,316 0.11
Papua Yeni Gine 131.6 0.06 1,566 0.07
Paraguay 99.9 0.05 1,249 0.06
Peru 638.4 0.30 6,634 0.31
Filipinler 879.9 0.41 9,049 0.42
Polonya 1,369.0 0.64 13,940 0.64
Portekiz 867.4 0.41 8,924 0.41
Katar 263.8 0.12 2,888 0.13
Romanya 1,030.2 0.48 10,552 0.49
Rusya 5,945.4 2.80 59,704 2.76
Rwanda 80.1 0.04 1,051 0.05
St. Kitts and Nevis 8.9 0.004 339 0.02
St. Lucia 15.3 0.01 403 0.02
St. Vincent ve Grenada 8.3 0.004 333 0.02
Samoa 11.6 0.01 366 0.02
San Marino 17.0 0.01 420 0.02
São Tomé and
Príncipe
7.4 0.003 324 0.01
Suudi Arabistan 6,985.5 3.29 70,105 3.24
Senegal 161.8 0.08 1,868 0.09
Seyşeller 8.8 0.004 338 0.02
Sierra Leone 103.7 0.05 1,287 0.06
Singapur 862.5 0.41 8,875 0.41
Slovak Cum. 357.5 0.17 3,825 0.18
Slovenya 231.7 0.11 2,567 0.12
Solomon Adaları 10.4 0.005 354 0.02
Somalia 44.2 0.02 692 0.03
Güney Afrika 1,868.5 0.88 18,935 0.87
İspanya 3,048.9 1.44 30,739 1.42
Sri Lanka 413.4 0.19 4,384 0.20
Sudan 169.7 0.08 1,947 0.09
Surinam 92.1 0.04 1,171 0.05
Swaziland 50.7 0.02 757 0.03
İsveç 2,395.5 1.13 24,205 1.12
İsviçre 3,458.5 1.63 34,835 1.61
Suriye 293.6 0.14 3,186 0.15
Tacikistan 87.0 0.04 1,120 0.05
Tanzanya 198.9 0.09 2,239 0.10
Tayland 1,081.9 0.51 11,069 0.51
Togo 73.4 0.03 984 0.05
Tonga 6.9 0.003 319 0.01
Trinidad ve Tobago 335.6 0.16 3,606 0.17
Tunus 286.5 0.13 3,115 0.14
Türkiye 964.0 0.45 9,890 0.46
Türkmenistan 75.2 0.04 1,002 0.05
Uganda 180.5 0.08 2,055 0.09
Ukrayna 1,372.0 0.65 13,970 0.64
Birleşik Arap Emirlikleri 611.7 0.29 6,367 0.29
İngiltere 10,738.5 5.06 107,635 4.97
ABD 37,149.3 17.49 371,743 17.16
Uruguay 306.5 0.14 3,315 0.15
Özbekistan 275.6 0.13 3,006 0.14
Vanuatu 17.0 0.01 420 0.02
Venezuela 2,659.1 1.25 26,841 1.24
Vietnam 329.1 0.15 3,541 0.16
Yemen 243.5 0.11 2,685 0.12
Yugoslavya 467.7 0.22 4,927 0.23
Zambia 489.1 0.23 5,141 0.24
Zimbabve 353.4 0.17 3,784 0.17
Toplam 212,414.9 100.00 2,166,739 100.00

[1] Türkiye’nin ilk stand by düzenlemesinin 1958 yılında yapıldığını varsayarsak 18. Stand by düzenlemesinden söz ediyoruz demektir.

[2] bp, basis point. Her 100 puan yaklaşık olarak 1 puanlık ek faiz demektir.

Yorum kapalı